Maitiid!
Friesland - 07-03-2024
Column
Sake P. Roodbergen
De temperatueren binne de hiele winter al heech. Meteorologen sizze dat dizze temepratueren no al in folle moanne foarútrinne op wat fyftich jier lyn normaal wie. Elkenien kin dat mei eigen eagen en earen waarnimme. Liderkes (‘Sneeuwklokjes’) en krokussen steane yn folle bloei. De Hazzenút bloeit folop. Molshopen falle op yn de bermen. It Bûtergieltsje (‘Speenkruid’) lit yn de ûnderwâl fan de sleat de giele blomkes wigelje op de wyn. De Krikelbeam (‘Sleedoorn’) biedt syn wite blomkes syn blomkes oan de earste hommels en wylde bijen oan.
Moarns betiid hearre wy –grif yn it beammeguod fan Coopersburg – de Bûnte lyster (‘Zanglijster’) syn hege sankje foardragen. Mantsjes fan syn swarte famyljegenoat Klyster (‘Merel’) binne de hiele dei warber om in nêstplakje yn de hage feilich te stellen. Oeral yn it lân wurde al wer Ljippen sjoen. Gauris yn grutte groepen. It binne spitigernôch net ús briedfûgels, mar trochtrekkers op wei nei it Easten en Noardeasten, nei East-Poalen en Wyt-Ruslân. De alderearste oerwinterjende deiflinter, in Sitroenflinter, is al sjoen yn it midden fan ús lân. Op de wat hegere sângrûn is de trek fan Podden begûn fan harren winterferbliuw nei de wiete poelen. Alles betider as oars, alles foar de wênstige data út. Foar de waarnimmers is it aardich om dizze feiten fêst te stellen, mar foar de bisten en planten sels sit der ek in gefaarlike kant oan. It oanpassen oan it feroarjende klimaat levert gauris ekologyske problemen op.
In opfallende fûgel dy’t de lêste tsientallen jierren geweldich tanommen is, is de Skiere goes (Grauwe gans’). Yn ús omkriten wurde se oeral sjoen dêr’t mar wat beskûl fan in reidwâl is om it nêst te meitsjen en greiden mei grien gers om fan te fretten. Der is suver net mear in stik greide yn ús provinsje dêr’t gjin Skiere guozzen omstappe, trouwens gauris y it selskip fan de Paugoes (‘Brandgans’) en de échte wintergast, de Blesgoes (‘Kolgans’). De Skiere goes –fjirtich jier lyn noch in seldsum bist- leit yn in pear wiken de earste aaien. Suver tagelyk mei it ferskinen fan de earste Ljipaaien. De foto lit Skiere guozzen mei in team piken sjen, gauris ek piken fan befreone âlden!
Tekst en foto: Sake P. Roodbergen, Akkrum
