Het Didam-arrest
Grou - 26-05-2023
Column door:
Notariskantoor Mirjam Bos
Op 26 november 2021 heeft de Hoge Raad (de hoogste rechter in Nederland) het Didam-arrest uitgesproken. Didam is een gemeente in de provincie Gelderland. Deze gemeente verkocht een perceel grond aan een projectontwikkelaar, zonder dat andere belangstellenden daarvan op de hoogte waren. De Hoge Raad was van oordeel dat, wanneer een overheidslichaam, zoals een gemeente of een provincie, een perceel grond wil verkopen en er ook andere partijen zouden kunnen zijn met interesse in deze grond, alle gegadigden de mogelijkheid moeten hebben om een bod uit te brengen. Het gevolg hiervan is dat een gemeente of provincie onroerende goederen niet meer exclusief aan één partij te koop mag aanbieden, zonder dit vooraf met een publicatie kenbaar te maken. Deze verplichting vloeit voort uit het gelijkheidsbeginsel.
Het gelijkheidsbeginsel is gebaseerd op artikel 1 van de Grondwet en houdt in dat gelijke gevallen gelijk behandeld moeten worden. Dit wettelijke recht betekent voor een overheidslichaam, in dit geval de gemeente Didam, dat alle geïnteresseerde partijen de mogelijkheid moeten hebben om de grond te kopen. De overheid moet openbaar maken dat het onroerend goed te koop komt, welke selectieprocedure gevolgd zal worden, welke criteria daarbij gelden en op welke termijn geïnteresseerden moeten reageren. Deze verplichtingen gelden niet voor een particuliere verkoper.
Deze procedure hoeft niet te worden gevolgd als bij voorbaat vaststaat dat er slechts één serieuze gegadigde is. De overheid is dan wel verplicht te motiveren waarom er slechts één gegadigde is. Het voornemen tot verkoop aan deze gegadigde moet gepubliceerd worden met een termijn waarbinnen belangstellenden kunnen reageren.
Het Didam-arrest heeft tot gevolg gehad dat diverse reeds gesloten koopovereenkomsten in vergelijkbare situaties werden vernietigd of nietig verklaard. Verder bleek het arrest ook van toepassing op het verpachten, verhuren of ruilen van onroerend goed. Een gemeente of provincie is verplicht om elke transactie openbaar te maken en iedereen de mogelijkheid te bieden om te reageren. Gebeurt dit niet, dan kan de koopovereenkomst vernietigd worden en dient er alsnog een openbare procedure gevolgd te worden. Ook als er slechts één gegadigde is, moet de overheid de voorgenomen verhuur of verkoop publiceren en loopt de huurder of koper het risico dat een andere geïnteresseerde zich meldt.
Het is de taak van de notaris om ervoor te zorgen dat de koopovereenkomst uitgevoerd wordt door middel van een notariële akte van levering, waardoor de koper eigenaar wordt van de grond. Als de richtlijnen uit het Didam-arrest niet in acht zijn genomen, kan de koopovereenkomst vernietigd worden of zelfs nietig zijn, met als gevolg dat de grond niet kan worden overgedragen. De notaris is verplicht te controleren of de overheid zich aan de verplichtingen van het Didam-arrest heeft gehouden.
Heeft u vragen over de gevolgen van het Didam-arrest, dan ben u van harte welkom op mijn kantoor. Een telefonische afspraak of een afspraak bij u thuis kan natuurlijk ook.
Stationsweg 1 Grou
(0566) 60 14 04
Op de foto: Notaris Mr Mirjam Bos, gespecialiseerd in scheidingsbemiddeling, erfrecht en estate planning.
Columns Notariskantoor Mirjam Bos
