Velduilen floreren met veel veldmuizen
Friesland - 03-04-2024
Column
Sake P. Roodbergen
In zowel 2014 als 2019 leidde een ongekende uitbraak van veldmuizen tot tientallen broedgevallen van velduilen in Friese weilanden, ook in Midden-Fryslân.
In 2014 ging het naar schatting om een 50 paar, in 2019 om zeker 75 broedgevallen. In de herfst van 2022 en de daaropvolgende winter waren voortekenen van een nieuwe veldmuizenuitbraak zichtbaar. Door een kletsnatte januari en maart, in combinatie met vorstperioden, kregen de veldmuizen klappen te verduren en dat temperde de uitbraak. Toch bleven er plekken met clusters van levende veldmuizen en dat was voldoende voor velduilen om zich te vestigen. Het leidde tot zeker 54 territoria in Friesland, waarvan 13 in het waddengebied en 33 in het Friese binnenland. De meeste velduilen broedden op veengrond in het Lage Midden, in intensief agrarisch raaigrasland. Van 13 succesvolle nesten in het binnenland vlogen waarschijnlijk 68-75 jongen uit.
Florerende velduilen en veldmuizen een fenomeen!
Na het millennium zijn er drie grote uitbraken van veldmuizen in Friesland geweest in 2004/05, 2014/15 en 2019/20 veel Velduilen tot gevolg. 2023 kan daar nu aan toegevoegd worden. Die muizenuitbraken vonden plaats in ontwaterd boerenland. Het lijkt zowaar een fenomeen wat weer vaker voorkomt. Aan alle uitbraken gingen (zeer) zachte, zonnige en droge winters vooraf, afgezien van 2023. Inmiddels hebben we een van de natste winters ooit achter de rug. Dat voorspelt weinig goeds voor veldmuizen, want al die nattigheid zorgt voor een lage reproductie en een hoge sterfte. Op veel plekken is de veldmuizenpiek inmiddels uitgedoofd, maar nog steeds zijn er lokaal plekken waar het wemelt van de veldmuizen. Op zulke plekken is het broeden van velduilen niet uitgesloten. Opletten geblazen dus! Broedgevallen kunnen doorgegeven worden via velduil@sovon.nl
Aantallen territoria van velduilen in de provincie Friesland sinds 1990,
onderverdeeld naar de Waddeneilanden, Waddenkust en het binnenland
(bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland).
Tekst en foto: Romke Kleefstra, Sovon Vogelonderzoek Nederland
