Kikkerts
Friesland - 01-04-2022
Column
Sake P. Roodbergen
Hûnderten swarte stipkes yn in trochsichtige slymlaach: wa’t net oant Peaske wachtsje kin, mei no al begjinne mei aaien te sykjen. Nee, gjin ljipaaien, mar de aaien, of better: aaikes, fan de kikkert. Trouwens, ljipaaisykje mei noch allinnich mar mei in aaisikerskaart dy’t tagelyk ek in neisoarchpas is. En by de aaikes fan de kikkert giet it om de Brune kikkert, want dy oare algemiene, de Griene, de saneamde ‘boerennachtegaal’ (sjoch foto) dy is noch net aktyf. Dy begjint syn sjongen pas yn maaie.
Sneon 12 maart wie de lanlike kikkertdriltelling. Op dy dei begûn it amfibye-seizoen. Alle Nederlanders kinne meidwaan om yn harren eigen omjouwing de kikkertdril fan de Brune kikkert te finen en dat eefkes troch te jaan. Per aaiklonter. Dat kikkertdril fûnen wy eartiids yn de aaisikerstiid, gauris yn de smoute fan in hikkedaam dêr’t it sleatswetter ferwaarme waard troch de maitiidssinne. Hiele klonters namen wy as plattelânsbern mei nei hûs en it wie tafal as dêr echt in kikkertsje útkaam mei in sturt, dy allegeduerigen koarter waard al nei gelang de kikkertjes âlder waarden. It eintsjebeslút wie meastentiids dat we de hieleboel wer yn de sleat kiperden. Ien klonter kikkertdril bestiet út sa’n 1000 oant 2500 swartgrize aaikes. Hoefolle krekt, dat hinget fan de grutte fan it kikkertwyfke ôf. Nei de wintersliep –en it is de fraach of dy dit jier wol sa lang duorre hat- begjint it pearjen en it ôfsetten fan de klonters dril mei aaikes.
De aaikes kommen ei sa’n 10 oant 16 dagen út. En dan wurde se stadich kikkertfiskjes , dy’t de Fries meastentiids dikkop neamt. Oan it betider wurden fan de fuortplanting kin men de klimaatferoaring ôflêze. Dy fynt yn ús tiid in wike earder plak as lit ús sizze de tachtiger jierren. Ferline jier waarden yn 585 tunen gemiddeld trije Brune kikkerts sjoen. De telling duorret oant en mei 3 april. Resultaten kinne trochjûn wurde op de webside Tuintelling.
Tekst en foto Sake P. Roodbergen, Akkrum
