Gerzen, Siggen en Rusken
Friesland - 04-03-2025
Column
Sake P. Roodbergen
Begjin maart ferskynt myn nijste natoergids yn de Fryske taal. Dizze kear is it ûnderwerp fan de natoergids de gerzen, siggen en rusken yn ús lân.
Gauris tinke wy dêr net oan, mar der komme yn it wyld yn ús lân likernôch 120 soarten gers foar. Benammen it Frysk kent prachtige âlde nammen foar gerssoarten. Nammen dy’t gjin inkelde ferbining hawwe mei it Hollânsk. Gauris nammen mei in agraryske, histoaryske achtergrûn. Prachtige foarbylden binne Hynstemoannen (foar Bochtige smele), Bargehier (foar Rood zwenkgras), Mollesturtsje (foar Geknikte vossenstaart) en Miedegers (foar Veldbeemdgras). Somtiden ek mei wat wy no neame soenen ûnfûge’ nammen, lykas Groubealch (foar Europese hanenpoot). In hiele moaie is ek Bjint, foar Pijpenstrootje, it wichtichste gers fan heidefjilden en blaugerslân. Foar my spant de namme Moark de kroan, de namme foar it Hollânske Veenpluis, it bekende gers mei syn fraai-wite fruchtplús dat op wiete heide en yn feangebieten groeit. Yn ús lân komme 63 soarten Sigge foar en 24 soarten Rusk.
Dizze natoergids is de njoggende yn in rige dy’t begûn mei Fûgels yn it jier 2005. Dy natoergids kaam yn in soad Fryske hûskeamers telâne troch de ledewerfkampanje fan de natoerferiening It Fryske Gea. Dy organisaasjebrûkte it nije natoerboekje yn in ledewerfkampanje ta gelegenheid fan it 75-jierrich bestean yn dat jier.
Myn doel is om de tsien fol te meitsjen mei in natoergids oer wylde Orchideeën. Yn myn belibbing binne dat de ‘kroanen op de floaristyske skepping’. Ik kies der yn dizze gids foar om de wylde orchideeën fan it noardwesten fan Europa as ûnderwerp te nimmen. Elke soart sil dan twa siden krije sadat der mear romte is foar foto’s.
Foto 1: Omslach natoergids Gerzen, Siggen en Rusken
Foto 2: Alle omslaggen fan oant no ta ferskynde natoergidsen
Tekst: Sake P. Roodbergen, Akkrum
