De Kathûspleats

Friesland - 06-10-2022

Column

Sake P. Roodbergen

Krekt ien moanne nei de befrijïng fan de Dútske besetter, op 16 maaie 1945, waard ik berne yn Grou. Wy wennen suver njonken de pleats fan de bruorren Kaastra. Om ús hûs hinne leinen aaisikersfjilden oan it spoar fan Ljouwert nei It Hearrenfean ta.

Wy learden ús alderearste ljipaaien finen mei de Kaastra-bruorren: op de jûn fan de lêste aaisikersdei namen hja ús –in kliber bern fan de buert- mei harren fjilden yn, noch ien kear nei ‘de seize’ en de ‘tsiene’. En wy fûnen in ljipaai en bewûnderen it nêst en it aai, en de fûgels om ús hinne. In emoasje dy’t my myn hiele libben yn de betsjoening hâlde soe. Letter gong de tocht ek nei it suden, nei Nes en dan de wide fjilden fan it Lege Midden yn. De kriten fan Snoek links en rjochts de fjilden fan de Kathûspleats. Rike fjilden mei blommen yn alle kleur, en alle soarten fan greidefûgels: ljip en skries, mar ek tsjirk en strânljip. In paradys!

It buorkjen hat him geweldich wizige sûnt myn jonge jierren. Keunstmest en ferdelgingsmiddels (pestisiden) hawwe harren yntree dien. Mar guon boeren yn dizze kriten wegerje dizze saneamde fernijing. Sy besykje sûnder keunstmest en pestisiden, en mei in soarchfâldige omgong mei de boaiem, dochs in ynkommen út de feehâlderij te heljen. By dizze boeren hearre de famyljes Voolstra en Peenstra fan it gebiet tusken Soarremoarre (‘het Botmeer’) en leechlânbeek de Boarn. Harren wurkjen en de wearden dy’t dat oplevert binne sichtber makke yn in film. Gearstald troch de Grinzer natoerleafhawwer Hans Hut. Dizze bysûndere film ‘Weidevogels in de Soarremoarre-polder’ waard op woansdei 31 augustus foar in grut publyk fertoand yn it Bosk-teater, yn it kader fan de Akkrumer manifestaasje Meet me in the Forest.

Ien dei letter, op 1 septimber, jout de natoerorganisaasje It Fryske Gea in parseberjocht út mei de kop: ‘It Fryske Gea koopt Nesser stelp met weilanden’. It blykt te gean om de Kathûspleats achter Nes. Direkteur fan It Fryske Gea, Henk de Vries, lit witte dat de natoerorganisaasje de pleats mei lân kocht hat fan de Stichting Leppehiem, dy’t yn Akkrum it mienskipssintrum Leppehiem eksploitearret. Dizze stichting waard troch de lêste bewenner fan de Kathûspleats, boer Anne Sjoerd Peenstra, beneamd ta erfgenaam. Peenstra stoar yn Leppehiem yn 2020. It giet om in stjelppleats mei 40 bunder oan landerijen. Fjilden dêr’t nea in ruilferkaveling pleatsfûn hat en fan gruttere hichte sels noch de âlde streamrêgen fan de Boarn sjen litte.

De fjilden grinzje oan de landerijen fan de boeren Voolstra en Peenstra, dy’t wy yn de film fan Hans Hut hearden en seagen. It is in hiel bysûndere en tafallige gearrin fan omstannichheden dat op dizze wize yn it streamgebiet fan de Boarn eastlik fan Akkrum-Nes in grut gebiet fan likernôch hûndert bunder agrarysk fjild ûntstean kin dêr’t op in natoerfreonlike wize buorket wurdt.

Tekst en foto's: Sake P. Roodbergen, Akkrum

Columns Sake P. Roodbergen