Projectplan veenweidelandgoed ‘It Akkrumer Deel’

Akkrum - 11-01-2022

Een groep van agrariërs en ondernemers die allen actief zijn in en rond het Friese dorp Akkrum, denken na over toekomstbestendig ondernemen op het platteland en die vanuit dat oogpunt zien dat het tijd is om nieuwe wegen in te slaan. Zij erkennen dat de landbouw op dit moment een onderdeel is van het klimaatprobleem, maar zijn ervan overtuigd dat zij tevens een sleutel hebben tot de oplossing. Met de realisatie van “Veenweidelandgoed It Akkrumer Deel” zetten zij in op een systeeminnovatie van onderop, concreet en in de praktijk op weg naar die oplossing.

Het project heeft betrekking op een gebied van 300 hectare ten zuiden van Akkrum, midden in het Friese veenweidegebied. Ze zijn van mening dat toekomstbestendig ondernemen in dit gebied alleen mogelijk is, als we zuinig zijn op de veenbodems. Het vertrekpunt van het project is dat we het veen drastisch gaan vernatten om de processen van bodemdaling en broeikasgasuitstoot zoveel mogelijk terug te brengen. Hun inschatting is dat we binnen het landgoed in 20 jaar circa 50.000 ton CO2-uitstoot kunnen voorkomen.

Ze zijn geïnspireerd geraakt door het Inspiratieteam Toekomst Veenweide (ITV) en hun eind vorig jaar uitgebrachte publicatie “Feangreide 2050”. Eén van de concepten die het ITV presenteerde betreft het “veenweidelandgoed”. Het landgoed is een nieuw model voor coöperatieve samenwerking op gebiedsniveau, gebaseerd op het aloude concept van het landgoed, maar met een innovatief verdienmodel dat uitgaat van stapeling van functies. Het veenweidelandgoed gaat uit van de potenties van bodem, landschap en natuurlijke omstandigheden. Hierop wordt de bedrijfsvoering gebaseerd.

Voor het GLB betekent dit dat maatregelen niet worden ingezet als nevenactiviteit naast reguliere agrarische activiteiten, maar integraal deel uitmaken en daarmee een logisch gevolg worden van de bedrijfsvoering. Dit maakt het een innovatieve aanpak binnen zowel de veenweideopgave als het GLB.

Het voorliggende projectvoorstel betreft de planvorming voor het landgoed. De doelstelling is om te komen tot een door het gebied gedragen en financieel haalbaar plan voor de realisatie van een veenweidelandgoed bij Akkrum. Als onderdeel van de planvorming zullen ze een aantal deelactiviteiten uitvoeren:

1. Inventarisatie benodigde aanpassingen in het watersysteem om peilbeheer te kunnen richten op drastische vernatting en veenbehoud
2. Ontwikkelen van deelplannen voor verschillende activiteiten die op het veenweidelandgoed ondernomen kunnen worden: melkveehouderij, CO2-credits, korte ketens en gastronomie, verblijfsrecreatie/wonen, energieproductie, natuur- en landschapsbeheer
3. En ontwikkelen van een integraal gebiedsplan “Veenweidelandgoed It Akkrumer Deel” met bijbehorend organisatiemodel en businesscase.

Parallel aan de planvorming willen ze ook een aantal proefprojecten uitvoeren om hun ideeën te testen of het veenweidelandgoed zelfs een bijdrage kan leveren aan CO2-afvang. Daarvoor gaan ze experimenteren met natte teelten en met maatregelen om meer organisch stof in de bodem te krijgen.

Bij de uitvoering van het project worden ze als samenwerkingsverband gesteund door de lokale gemeenschap uit Akkrum en een aantal kennispartners: agrarisch collectief It Lege Midden, samenwerkingsverband Natuer mei de Mienskip, de Friese Milieu Federatie en het bovengenoemde ITV.