Kievit (Ljip, Vanellus vanellus)
Friesland - 05-01-2024
Column
Sake P. Roodbergen
Op 8 december van het oude jaar ontving ik van Ben Koks een prachtige foto van twee kievitmannetjes die duidelijk onenigheid hadden. Wijd uitgespreide vleugels, poten in afweerhouding, venijnige blik. Ben vroeg mij of dit een territoriumgevecht zou kunnen zijn, op die datum, met nog geen voorjaar in zicht. “Ik kom dit gedrag op dit tijdstip niet tegen in jouw boeken’, voegde Ben aan zijn vraag toe.
Ik ken Ben al heel lang. Hij is beroemd geworden door zijn enorme inzet voor het behoud van de Grauwe kiekendief (Skiere hoanskrobber), die broedt in de graanvelden van het Groningse ‘hoge laand’, boven de stad Groningen en dan op naar Delfzijl. De Skiere is een familielid van de groep waartoe ook onze bekende Bruine ‘kiek’ (Brune hoanskrobber) behoort, de soort die graag broedt in grote rietvelden, zoals rond het Bokkumer Marke tussen Grou en Akkrum. De derde kiekendief, de Blauwe, houdt het liever op duingebieden op onze Waddeneilanden.
Zonder zware bescherming door vogelliefhebbers zijn broedpogingen op deze Groninger graanakkers vrijwel kansloos door de intensieve bewerkingen door de landbouwers. Ben heeft ervoor gezorgd dat deze tijdrovende bescherming van de grond kwam. Hij schreef er veel over; zijn naam is voor eeuwig aan zijn formidabele inzet verbonden.
Ik antwoordde Ben dat zijn foto overtuigend was: territoriumgevecht! De verklaring kan niet anders zijn dan dat de klimaatverandering en de hoge temperaturen op het moment van waarneming verantwoordelijk gehouden moeten worden voor dit uitzonderlijke gedrag. Zo zeldzaam als de Grauwe kiekendief is, zo algemeen is de Kievit, die Ben spotte. Vrijwel elk Europees land heeft zelfs wel een afbeelding van de Kievit op een uitgegeven postzegel afgebeeld. Gezamenlijk levert dat een aardig, kleurrijk beeld op van de ooit zo brede verspreiding van de vogel die vanouds zo nauw met onze provincie verbonden was. Het stemt treurig dat van die algemeenheid slechts een restant over is. Gelukkig hebben we de postzegels nog!
Bronnen:
De kievit Sake P. Roodbergen Atlas Contact Amsterdam 2018
De Ljip Sake P. Roodbergen Wijdemeer Dokkum 2018
Foto Jan Koopmans; tekst Sake P. Roodbergen
