Akkrum: tachtich jier frijheid
Akkrum - 29-04-2025
Column
Sake P. Roodbergen
Wy fiere dit jier dat it tachtich jier lyn is dat de Dútske besettingslegers ferslein waarden yn West-Europa. Benammen troch de legers fan Noard-Amearika, Kanada en Ingelân. It wie it ein fan de fiifjierrige Twadde Wrâld-oarloch. Yn de neimiddei fan 15 april 1945 kaam in kompleet peloton Kanadezen fanút de rjochting fan Aldeboarn it doarp Akkrum yn. In âlde foto dêr’t 84 gealliearde soldaten op steane, makke foar it Eetcafé Kromme Knilles –doe: kafee Jager- op it Heechein, toant de Kanadeeske Princess Louise Fusiliers. Se waarden yn de simmer fan dat befrijïngsjier 1945 ynkertierd by de Akkrumer boargerij. (sjoch foto 1)
De beheinde groep Kanadezen kamen fanút It Hearrenfean nei it noarden ta. Mar by de brêge oer de Heafeart wie it ho. It waard dúdlik dat se dêr net oer koenen, de brêge wie opblaasd troch de Dútsers. Us befrijers moasten mei in wide bocht nei it easten ta, fia De Tynje en Aldeboarn op Akkrum takomme. In pear eleminten yn it doarp Akkrum herinnerje noch oan dit feestlike barren fan de befrijïng. De strjitte dêr’t de soldaten Akkrum lâns ynkamen krige de namme fan de Kanadeeske Princess Louise Fusiliers. Op de gevel boppe de doar fan it hûs dêr’t Anneke Goerres no wennet, njonken it hotel, stiet in tekst yn neitins oan de befrijïng yn april 1945. (sjoch foto 2)
De ynkertiering wie fan juny 1945 oant yn desimber fan dat jier! Yn 1955, tsien jier nei de befrijïng, waard troch de Utingeradielster gemeenteried ûnder foarsitterskip fan boargemaster Jacobus Anker besletten de yngewikkelde strjitnamme fan it Fusiliers-peloton te ferfangen troch it behypliker Kanadeeskestrjitte.
De dikke Plataan-beam tsjinoer Oosterhoff is dêr plante op 19 april 1999, fiifenfyftich jier nei de befrijïng. De inisjatyfnimmer wie Jan Bangma, bewenner fan de Kanadeeskestrjitte. Hy brûkte de term Fredesbeam. Hy sei: “Dizze beam moat frede bringe, krektlyk as de Kanadezen ús de frede brocht hawwe”. De Plataan –heechstwierskynlik giet it om de hybride Platanus x hispanica, dy’t yn it Hollânsk ‘Esdoornbladige plataan’ hjit. Hy hat in markante stam mei skoarsplaten dy’t maklik loslitte. It is dizze foarse beam dy’t yn Frânske doarpkes gauris oanplante is om it doarpspleintsje hinne dêr’t jeu-de-boule spile wurdt. Dizze Akkrumer Fredesbeam is no al gau 25 meter heech. (sjoch foto 3)
Fuortby dizze beam, oan de noardkant fan de dyk, is yn de strjitstiennen op de grûn in keunstsinnich byld fan it bekende Maple Leaf (letterlik: Eskdoarn-blêd) makke. (sjoch foto 4)
Dizze fersiering is der wierskynlik kommen yn resintere jierren. It grutte blêd is yn dit foarjier op ’e nij oanbrocht. Dit Maple Leaf is it iuwenâlde byldmerk fan it lân Kanada, dat sûnt 1965 sels yn stilearre foarm opnommen is yn de nasjonale flagge fan dat lân. Dit Maple Leaf telt alve punten; de kleur read is keazen fanwege de massale bosk-ferkleuring yn hjerst en winter, dy’t Kanada en Noard-Amearika de markante Indian Summer oplevert. It blêd yn de strjitstiennen, de grutte beam fuortby én de namme Kanadeeskestrjitte foarmje trije eleminten yn it doarp Akkrum dy’t de herinnering oan de Befrijïng fan 15 april 1925 libben hâlde.
Tekst: Sake P. Roodbergen, Akkrum
Omslagfoto: Befrijing Jan Eijzenga Bren Carriers
foto 1: 84 Kanadezen foar kaffee “Kromme Knilles” op it Heechein yn Akkrum
foto 2: Tekst boppe doar hûs Anneke Goerres
foto 3: Plataan Akkrum Kanadeeskestrjitte
foto 4: strjitte-fersiering by de Maple Tree
