Zaagje, een klein tweekleppig schelpdier

Friesland - 01-04-2025

Column

Sake P. Roodbergen

Op zaterdag 22 maart organiseerde Naturalis te Leiden op Schiermonnikoog bij Paal 7 de vierde Schelpenteldag. Een internationaal gebeuren over maar liefst West-Europees 400 km strand! Wie strand zegt, zegt schelpen. Een bezoekje aan het strand is niet compleet als er niet eventjes naar schelpen wordt gezocht. Een stranddag is pas gelukt als er minstens één broekzak gevuld is geraakt met schelpen. Dat kan natuurlijk heel eenvoudig een goed gevulde zak met ‘van allerhande’ zijn, waarbij niet gelet is op vorm, op naam of soort. Als ze maar aardig zijn, en dat zijn schelpen eigenlijk van nature.

In onze familie gaat dat wat gerichter; wij zoeken slechts de schelpen van twee soorten: Zaagjes en Artemis-schelpen. In onze beleving zijn dat de mooiste. En mooi betekent fijn van vorm en grootte. En beide niet ál te talrijk, dus iets moeilijker te vinden tussen honderden aangespoelde schelpen! Bij beide soorten gaat het om vrij kleine, artistieke vormen. Artemis is een fraai gevormde schelpensoort met een vrijwel ronde omtrek en een licht gebogen top, die iets buiten het midden ligt.

Het Zaagje (Donax vittatus) is een algemeen te vinden, tweekleppig, langwerpig-slank schelpdier van enkele centimeters lengte. Het oppervlak is aan de buitenkant heel glad en glanzend. De binnenkant is eveneens glanzend en dikwijls roze van kleur. De ronde rand is fijn getand, vandaar de naam. Zelden wordt een compleet, tweekleppig geheel gevonden. Het lijkt erop dat de vorm bepaalt waar de schelpen aanspoelen, op de Engelse kusten of juist op de stranden van het vasteland van Europa.

Het is grappig vast te stellen dat zelfs het dikste Nederlands-Friese woordenboek in huis beide schelpsoorten Artemis en Zaagje onbenoemd laat! Wij stellen voor Artemis in het Fries Artemis te blijven noemen, en de tweede soort in onze memmetaal met Seachskulp aan te duiden.

Foto: In het midden liggen de bruinachtige Zaagjes. Strand bij Petten.

Tekst en foto: Sake P. Roodbergen, Akkrum

Columns Sake P. Roodbergen