Koweblomke en Gewoane pendelsweefmich
Friesland - 16-06-2022
Column
Sake P. Roodbergen
In protte wylde planten hawwe yn it Frysk in namme dy’t der op wiist dat wy yn in agraryske provinsje wenje. Se binne neamd nei in bist fan op en om it boerehiem of- lân. Moaie foarbylden binne Hynsteblom, Geiteburd, Bargeblom en Barchjeblom. In wat minder bekende is de namme Rûge fôleblom foar Gewoon biggenkruid, in algemiene, Hynsteblom-achtige plant yn de bermen fan fytspaden. It meast bekende foarbyld is lykwols it Koweblomke dat yn in Hollânsk Madeliefje neamd wurdt.
It Koweblomke is ien fan de meast betiid yn it jier bloeiende krûden yn de greide of yn it gers yn de tún. It plantsje lokket mei har stomoal en huning de betiidste ynsekten nei har ta. By dy ynsekten hearre ek soarten fan de groep fan de sweefmiggen: lytse ynsekten mei de kleuren giel en swart. Dy twa tinten wize yn de natoer gauris op gefaar. Te tinken falt oan de wespen dy’t ferfelend stekke kinne. Sweefmiggen kinne dat net; sy binne folslein ûngefaarlik. Sy hawwe gjin angel om te stekken en gjin bek om mei te biten. Se slikje fan de nektar en oan it stomoal.
Yn ús lân komme likernôch 330 soarten sweefmiggen foar, in ûnfoarstelber ferskaat oan ‘lytse bisten’. De lytsten fan de groep fan de sweefmiggen (Syrphidae) binne in pear millimeter lang; de grutsten helje krekt twa sintimeter. De namme sweefmiggen ha sy krigen omdat se letterlik stilstean kinne op oardel meter hichte boppe de grûn. Dat kin sekonden lang duorje. It bist liket dan wol in miniskule hovercraft; yn it Ingelsk wurde sweefmiggen dan ek hoverflies neamd. De flerkjes meitsje dan 250 slaggen yn ien sekonde! En dan ynienen sjitte se fuort. Gauris komme se nei sa’n útfal werom nei itselde plakje. Op de foto is in Gewoane pendelsweefmich (Helophilus pendulus) te sjen, dy’t op de blom fan in Koweblomke (Bellis perennis) sitten gongen is.
Boarne: natoergids Blommen, útjouwerij Bornmeer, 2013 (Sake P. Roodbergen)
Tekst en foto Sake P. Roodbergen
