Denen gaan ons trainen
Friesland - 30-08-2023
Column
Bouwe de Boer
Projectleider
Freonen Fan FossylFrij Fryslân
Denemarken lijkt in veel opzichten op Nederland. Zeker ook qua klimaat en het schijnt ook qua mentaliteit van de bevolking.
Een groot verschil met Nederland is, dat Denemarken geen eigen energiebronnen heeft. Geen gas, geen kolen en geen olie. In de energiecrisis in de jaren 70 had Denemarken het daardoor erg zwaar. Alle energie moest geïmporteerd worden tegen bijzonder hoge kosten.
Dat nationale probleem was de aanleiding voor een drastische energie ommekeer. Het doel was om zo snel mogelijk zelf duurzame energie op te wekken.
Geen winstoogmerk
De Deense wet schrijft nu voor dat deze energiesystemen geen winst mogen maken. Het eigendom is vrijwel altijd in handen is van bewoners via een coöperatie, soms met de overheid als mede-aandeelhouder. De deelname van bewoners is altijd op vrijwillige basis, maar de praktijk leert dat al snel wordt aangehaakt als de prijs goed is. En die energieprijs wordt goed in de gaten gehouden door de overheid.
Lokale coöperaties
Het zijn lokale bewoners die een coöperatie vormen Ze krijgen daarbij professionele ondersteuning van de gemeente en die gemeente zorgt voor afstemming tussen de afzonderlijke energie-systemen. Zo ontstaat een mooi spel om de energielasten laag te houden, door een samenwerking tussen overheid en bewoners. Transparantie en deskundigheid is geregeld en keuzevrijheid is gewaarborgd.
Hoe gaat dit in Fryslân?
Sinds Corona, de oorlog in Oekraïne en de afbouw van gaswinning is in Nederland het besef doorgedrongen dat ook wij een speelbal zijn geworden van de wereldmarkt. Net als Denemarken 40 jaar geleden. Het is dan ook geen toeval, dat het nieuwe bestuurs-akkoord van de provincie Fryslân juist daar op in zet. De nieuwe Friese politieke meerderheid wil energie-hubs, meer eigen opwekking en vooral: het geld wat gemoeid is met de energievoorziening hier houden.
Zelf zelf zelf
De Denen hebben veel ervaring opgedaan de laatste jaar met de energiesystemen en zijn in Europa een koploper geworden. Al meer dan 75.000 banen zijn ontstaan in de duurzame energie. Biogas-installaties, warmtenetten, zonneboilers opslagsystemen en vooral windmolens zijn gerealiseerd. Regelmatig gaan er nu al bussen naar dorpen in Denemarken om kennis op te halen. Kern-energie is in Denemarken geen optie meer. Ook hier met het belangrijkste argument: de afhankelijkheid van andere landen. Zelf dus. In Fryslân heet dat Mienskips-energie.
Naar overzicht
