Vroegeling
Friesland - 02-03-2022
(Skroedsje, Erophila verna Linnaeus 1758)
Column
Sake P. Roodbergen
Op 12 februari werd op de interessante gratis website Nature Today het nietige, maar o zo mooie voorjaarsplantje Vroegeling benoemd tot ‘stoepplantje van de week’.
Een eretitel voor een onopvallend onkruidje dat overal verschijnt waar de omstandigheden niet al te rijk zijn. Rijk aan voedingsstoffen, dan. Liefst wat zand, veel meer heeft de dwerg niet nodig. En hij groeit echt overal. Tussen de tegels, langs asfaltranden, onder sierstruikjes en langs de stoep. Je moet alleen even goed kijken. De superkleine bloempjes zijn wit van kleur. De foto toont een vergelijking met de ‘reus’ Paardenbloem. En het aardige is dat de vier mini-kroonblaadjes ook nog weer eens in de lengte gespleten zijn waardoor er sprake lijkt te zijn van acht. Terwijl die vier kroonblaadjes juist kenmerkend zijn voor de plantenfamilie waar Vroegeling bij thuishoort, de Kruisbloemen. Net als het veel bekendere Herderstasje (Leppeltsjedief) en bijvoorbeeld ook het veel algemenere, geelbloeiende Koolzaad (Koalsied). De vruchtjes –net als de gaafrandige, maar soms getande, rozetblaadjes- zijn ellipsvormig.
De Hollandse naam Vroegeling is goed gekozen. De Friese aanduiding voor Vroegeling is Skroedsje. Ook een prachtige, historische naam, die zoiets betekent als armetierig, kwijnend. Woorden die wijzen op de arme bodemomstandigheden van de groeiplaats. Het Skroedsje is een mooi voorbeeld van de ‘natuurlijke’ neiging van De Natuur van het bedekken van de bodem. Een logische vorm van zelfbescherming om wegwaaien te voorkomen. Mensen hebben de eigenaardige neiging om deze begrijpelijke vormen bescherming van de grond weg te willen wieden. Niet meer doen! Maar van genieten!
Een tweede vroegbloeiend en bodembedekkend onkruidje is de al even onopvallende Kleine Veldkers, Friese naam: Lytse Pinksterblom. Skroedsje en Lytse Pinksterbloem worden wel winterannuellen genoemd. In deze benaming herkent men het Franse woord voor jaar: année. De plantjes bloeien vrijwel jaarrond.
Bron: Blommen (natoergids, Uitgeverij Wijdemeer, 2013)
Tekst en foto 1: Sake P. Roodbergen
Foto bloemtrosje van Vroegeling: Betty Kooistra, Burgum
