Onwaardige erfgenamen
Grou - 28-10-2025
Column door:
Notariskantoor Mirjam Bos
Iemand wordt wettelijk onwaardig om erfgenaam te zijn als diegene de overledene van het leven heeft beroofd, een ernstig misdrijf tegen de overledene heeft gepleegd, hem of haar lasterlijk heeft beschuldigd, hem of haar heeft gedwongen of belet een testament te maken of diens testament of codicil heeft vernietigd of vervalst. In de eerste twee gevallen (moord, doodslag of een misdrijf) is een onherroepelijke strafrechtelijke veroordeling nodig. Een onwaardige erfgenaam kan geen financieel voordeel uit een nalatenschap halen. Hij of zij heeft ook geen recht op een legaat. Een onterfd kind dat onwaardig is, kan geen beroep doen op zijn legitieme portie, zijn kindsdeel. Zelfs het ouderlijk vruchtgenot dat een ouder heeft van de erfenis van een kind kan daardoor vervallen. Alleen wanneer de overledene zelf op ondubbelzinnige wijze heeft laat weten dat hij de onwaardige erfgenaam vergeeft, kan deze persoon alsnog erven. Er hoeft niet letterlijk ‘ik vergeef je’ in een testament te staan. De vergeving mag ook blijken uit het gedrag of handelen van de overledene.
Als er geen onherroepelijke strafrechtelijke veroordeling is, wordt iemand wettelijk niet als onwaardig om te erven beschouwd. In de Beuningse martelmoord bracht een man zijn echtgenote op gruwelijke wijze om het leven. De man werd door de strafrechter niet veroordeeld, omdat hij onder invloed van een psychose handelde. Hij kreeg wel TBS. TBS is geen strafrechtelijke veroordeling, waardoor hij geen onwaardige erfgenaam was. Toch bepaalde de Hoge Raad op 6 december 2024 dat hij niet kon erven, omdat het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn om financieel voordeel te halen uit de nalatenschap van zijn vrouw.
Deze uitspraak geeft rechters de mogelijkheid om daders zonder strafrechtelijke veroordeling toch uit te sluiten van de erfenis. In deze gevallen moeten nabestaanden, als ze niet willen dat de dader erft, altijd een gerechtelijke procedure voeren. De Tweede Kamer heeft in september 2025 unaniem de demissionaire regering verzocht de wet zodanig aan te passen, dat er geen financieel voordeel mag worden behaald uit een misdrijf, ongeacht of er sprake is van een strafrechtelijke veroordeling, er alleen TBS is opgelegd of de dader is overleden. De demissionaire staatssecretaris van Justitie en Veiligheid vond een wetswijziging niet nodig, maar de Kamer heeft gekozen voor meer zekerheid voor nabestaanden.
Notarissen moeten, totdat de wet is aangepast, extra op hun hoede zijn bij het afgeven van een verklaring van erfrecht. Een verklaring van erfrecht is een akte waaruit blijkt wie de erfgenamen van de overledene zijn en wie de nalatenschap mag afwikkelen. Als er aanwijzingen zijn dat één van de erfgenamen mogelijk onwaardig is, moet dit zorgvuldig worden onderzocht. Zolang er geen duidelijkheid is, kan er geen verklaring van erfrecht worden afgegeven. Er moet op een uitspraak van de rechter worden gewacht.
Wilt u meer informatie over dit onderwerp, dan bent u van harte welkom op mijn kantoor. Een telefonische afspraak of een afspraak bij u thuis kan natuurlijk ook.
Stationsweg 1 Grou
(0566) 60 14 04
Op de foto: Notaris Mr Mirjam Bos, gespecialiseerd in scheidingsbemiddeling, erfrecht en estate planning.
Columns Notariskantoor Mirjam Bos
