Levenstestament voor ondernemers
Grou - 23-12-2025
Column door:
Notariskantoor Mirjam Bos
Steeds meer mensen laten een levenstestament opstellen. In een levenstestament legt iemand vast wie namens hem of haar beslissingen mag nemen wanneer dat door ziekte, ouderdom of een ongeval zelf niet meer goed lukt. Een levenstestament van een ondernemer kent drie onderdelen: een financiële volmacht, een medische volmacht en een ondernemingsvolmacht. Met deze volmachten in het levenstestament kan een aangewezen persoon financiële zaken regelen, medische beslissingen nemen en optreden voor de onderneming.
Voor de ondernemer met een levenstestament zijn ook de bepalingen van belang die opgenomen zijn in statuten, aandeelhoudersovereenkomsten, maatschapscontracten of andere samenwerkingsovereenkomsten. In deze overeenkomsten kunnen bepalingen opgenomen zijn die aangeven wie de taken van de bestuurder overneemt bij ziekte of wilsonbekwaamheid. In zulke regelingen staat wie het bestuur tijdelijk of definitief overneemt en hoe de besluitvorming verloopt. Een ondernemingsvolmacht in een levenstestament kan deze vennootschapsrechtelijke afspraken niet opzijzetten.
Dit werd duidelijk in een recente rechtszaak van de Ondernemingskamer van het Hof Amsterdam. In deze rechtszaak was sprake van een BV waarvan 70% van de aandelen eigendom waren van meneer A en 30% van diens zus. Meneer A was de enige bestuurder van de BV. In zijn levenstestament had hij zijn kinderen een volmacht gegeven, ook voor het handelen als bestuurder van deze BV. Vervolgens werd meneer A door Alzheimer wilsonbekwaam. Zijn zus stelde dat haar broer zijn bestuurstaken niet door middel van een volmacht aan zijn kinderen kon overdragen. De rechter stelde vast dat er sprake was van een zogenoemd ‘belet’. Van belet is sprake wanneer een bestuurder door omstandigheden feitelijk niet meer in staat is zijn bestuurstaak goed uit te oefenen. Dan treedt de statutaire beletregeling in werking en moet volgens die regeling tijdelijk in het bestuur worden voorzien. De Ondernemingskamer oordeelde dat een levenstestament deze statutaire beletregeling niet kan vervangen of omzeilen. De aandeelhouders moeten dan een tijdelijke bestuurder aanwijzen. Een gevolmachtigde op basis van een levenstestament kan in zo’n situatie niet zonder meer de rol van bestuurder overnemen.
Op deze uitspraak is gereageerd door juristen met een andere visie. Zij vinden dat er verschil is in besturen en vertegenwoordigen. Het bestuur is verantwoordelijk voor de onderneming, maar iemand met een volmacht kan soms praktische handelingen verrichten en de bestuurder vertegenwoordigen. Die vertegenwoordigingsbevoegdheid kent grenzen. De vennootschap en de aandeelhouders mogen erop vertrouwen dat degene die tot bestuurder is benoemd, zelf aan het roer staat. Zodra de bestuurder door wilsonbekwaamheid structureel uitvalt, moet de vennootschapsrechtelijke route worden gevolgd en dient een (tijdelijke) bestuurder te worden benoemd. Het is de taak van de notaris om er voor te zorgen dat de ondernemingsvolmacht in een levenstestament en vennootschapsrechtelijke afspraken in statuten en andere overeenkomsten goed op elkaar worden afgestemd.
Wilt u meer informatie over dit onderwerp, dan bent u van harte welkom op mijn kantoor. Een telefonische afspraak of een afspraak bij u thuis kan natuurlijk ook.
Stationsweg 1 Grou
(0566) 60 14 04
Op de foto: Notaris Mr Mirjam Bos, gespecialiseerd in scheidingsbemiddeling, erfrecht en estate planning.
Columns Notariskantoor Mirjam Bos
