De Friese Energie-Spagaat
Friesland - 05-11-2026
Column
Bouwe de Boer
Projectleider
Freonen Fan FossylFrij Fryslân
info@freonen.nl
Fryslân zit in een collectieve energie-spagaat. Aan de ene kant koesteren we onze provincie en de kracht van de mienskip. We houden van het weidse landschap en willen onze dorpen zelfvoorzienend maken. Maar de duurzame ambities van de Friese burger botsen steeds harder op rigide regels van bovenaf. De energietransitie raakt hierdoor hopeloos gefrustreerd, en de burger staat buitenspel.
Kijk naar het recente provinciale beleid: de provincie verbiedt dorpsmolens. Juist deze kleinschalige, lokale windturbines waren de perfecte manier voor dorpen om zelf de regie te pakken. Door dit verbod wordt het probleem van netcongestie alleen maar groter. In plaats van lokale opwekking en lokaal verbruik, blijft het stroomnet overbelast door grootschalige projecten. Het wrange is dat de netcongestie hierdoor verandert in een abstract probleem dat ver van het individu afstaat. Als burger doe je je best met zonnepanelen, maar de echte oplossingen worden door regelgeving geblokkeerd. Het net zit vast, en de Friese burger kijkt machteloos toe vanaf de zijlijn.
Dit laat perfect zien waar de schoen wringt. De energietransitie is in Fryslân een politiek cultuurvraagstuk geworden. We zijn van oudsher zelfredzaam en eigenzinnig, maar de overheid ontneemt ons de tools om lokaal te transformeren. We willen verduurzamen, maar worden gedwongen te wachten op de trage versterking van het landelijke hoogspanningsnet.
De knop moet dus niet alleen om in de meterkast, maar vooral in het provinciehuis. De kracht van de mienskip kan ons door deze crisis loodsen, maar dan moet die mienskip wel mógen handelen. Pas wanneer de provincie stopt met blokkeren en dorpen (die dat willen) weer de ruimte geeft om hun eigen broek op te houden, kan Fryslân écht groen en zelfvoorzienend worden. En daarmee uiteindelijk de prijs van stroom en gas zelf te bepalen.
En dat is misschien nog wel veel schadelijker dan het tegenhouden van duurzame energie.
Naar overzicht
