De rol van de kantonrechter bij een erfenis
Grou - 21-04-2026
Column door:
Notariskantoor Mirjam Bos
Bij het overlijden van iemand die geld of bezittingen heeft, moet de nalatenschap onder de erfgenamen worden verdeeld. Als de overledene een testament heeft, staat in het testament wie de erfgenamen zijn en wie wat erft. Als er geen testament is, bepaalt de wet wie recht hebben op (een deel van) de erfenis. De verdeling van de nalatenschap kan vaak in onderling overleg zonder tussenkomst van een notaris plaatsvinden. Soms is een notariële akte wettelijk verplicht. Dat is het geval wanneer onroerend goed of aandelen in een BV tot de nalatenschap behoren, als het testament een notariële akte voorschrijft of als er erfgenamen zijn die niet het vrije beheer over hun vermogen hebben. Erfgenamen die niet het vrije beheer over hun vermogen hebben, worden wettelijk vertegenwoordigd door een curator, een bewindvoerder, een ouder of een voogd. Voor deze groep geldt dat er naast de vereiste notariële akte ook toestemming van de kantonrechter nodig is.
Als een erfgenaam een wettelijk vertegenwoordiger heeft, dient er een conceptakte van verdeling ter goedkeuring aan de kantonrechter te worden voorgelegd. Deze rechterlijke goedkeuring wordt aangevraagd door de curator of de bewindvoerder en bij minderjarige erfgenamen door de notaris. De kantonrechter geeft in een beschikking de machtiging voor het passeren van de akte. Daarna kan de akte van verdeling worden gepasseerd en worden de erfdelen uitgekeerd aan de erfgenamen. Als de kantonrechter voor de verdeling geen toestemming heeft gegeven, dan is deze verdeling nietig en heeft juridisch niet plaatsgevonden. De erfdelen zijn dan “onverschuldigd” betaald en kunnen teruggevorderd worden.
De toestemming van de kantonrechter moet vóór de verdeling van de nalatenschap verkregen zijn. Kortgeleden werd een kantonrechter in Eindhoven door een bewindvoerder gevraagd goedkeuring te verlenen voor een verdeling van een erfenis, terwijl de erfdelen al uitgekeerd bleken te zijn. Volgens de kantonrechter was het niet mogelijk na het uitkeren van de erfdelen alsnog machtiging te verlenen. De kantonrechter wees het verzoek daarom af, waardoor de verdeling van de erfenis niet geldig was. De uitbetaalde bedragen waren in dit geval zonder rechtsgrond betaald en konden worden teruggevorderd. Als uitgekeerde bedragen al uitgegeven zijn, is terugbetalen niet mogelijk en kan alleen een rechter de nalatenschap opnieuw verdelen. Soms kan de verdeling van de erfenis die al heeft plaatsgevonden door de rechter alsnog worden bekrachtigd, maar deze uitspraak van de kantonrechter in Eindhoven van 20 februari 2026 laat zien dat rechters daar terughoudend mee omgaan. Wie eerst uitbetaalt en daarna om toestemming vraagt, loopt het risico dat herstel niet meer mogelijk is. Een voortijdige uitbetaling kan leiden tot een ongeldige verdeling en daarmee tot vertraging, extra kosten en juridische onzekerheid bij de verdere afwikkeling van de nalatenschap.
Wilt u meer informatie over dit onderwerp, dan bent u van harte welkom op mijn kantoor. Een telefonische afspraak of een afspraak bij u thuis kan natuurlijk ook.
Stationsweg 1 Grou
(0566) 60 14 04
Op de foto: Notaris Mr Mirjam Bos, gespecialiseerd in scheidingsbemiddeling, erfrecht en estate planning.
Columns Notariskantoor Mirjam Bos
