Hoger is niet altijd beter
Friesland - 05-11-2026
Column door:
Kees van den Bosch
Adviseur Technische Carrières
“Hij kan goed leren, dus hij kan naar de havo.” Zo'n zin hebben we allemaal weleens gehoord. En eigenlijk klinkt het heel logisch. Als een kind goed kan leren, moet je eruit halen wat erin zit. Toch zit er iets vreemds in. Want waarom betekent ‘eruit halen wat erin zit’ bijna automatisch dat je zo lang mogelijk in de schoolbanken moet blijven? We spreken ook nog altijd over hoog- en laagopgeleid. Alsof het ene letterlijk boven het andere staat. Terwijl ik me regelmatig afvraag of degene die dat ooit bedacht heeft zelf weleens heeft geprobeerd een storing in een productielijn te vinden.
In mijn werk kom ik dagelijks mensen tegen die misschien geen indrukwekkende rij diploma's achter hun naam hebben, maar ondertussen dingen kunnen waar ik werkelijk geen kaas van heb gegeten. Monteurs die aan een machine horen dat er iets niet goed zit. Een elektromonteur die in een schakelkast vol draden precies weet waar hij moet zoeken. Een lasser die twee stukken RVS zo aan elkaar krijgt dat het bijna zonde is om het daarna ergens in een fabriek weg te bouwen. Of een servicemonteur die met een laptop, gereedschapskist en gezond verstand naar een klant rijdt en pas weer vertrekt als de boel draait. Probeer dat allemaal maar eens met alleen een mastertitel.
We hebben jongeren jarenlang aangemoedigd om vooral door te leren. Havo als het kan, daarna hbo en misschien nog de universiteit. Daar is op zichzelf natuurlijk helemaal niets mis mee. We hebben ingenieurs, artsen, docenten, accountants en wetenschappers net zo hard nodig. Maar ergens is het beeld ontstaan dat werken met je handen vooral iets is voor degene die ‘niet zo goed kon leren’. En juist dát klopt niet. Een goede vakman is namelijk zijn hele leven aan het leren. Nieuwe machines, andere besturingen, ingewikkeldere installaties, automatisering, robotisering. Alleen gebeurt dat leren wat vaker naast een machine dan in een collegezaal.
Het bijzondere is dat de arbeidsmarkt inmiddels precies laat zien hoe vreemd die waardering eigenlijk is. Bedrijven kunnen de mooiste fabriek neerzetten en miljoenen investeren in machines, robots en automatisering, maar zonder goede mensen gebeurt er helemaal niets. Goede monteurs, verspaners, lassers, operators en servicetechnici hebben tegenwoordig vaak meerdere mogelijkheden om uit te kiezen. Werkgevers doen hun best om ze binnen te halen én binnen te houden. Niet omdat ze zo ‘laag’ zijn opgeleid, maar omdat ze iets beheersen waar simpelweg veel te weinig mensen goed in zijn. Vakmanschap is schaars geworden. En wat schaars is, wordt vanzelf waardevol.
Misschien moeten we daarom eens ophouden met de vraag hoe hoog iemand is opgeleid. Vraag liever waar iemand goed in is. De één rekent een ingewikkelde constructie door, de ander zorgt ervoor dat die constructie daadwerkelijk gebouwd wordt. De één ontwerpt een productielijn, de ander krijgt hem op maandagochtend om half zes weer aan de praat. We kunnen niet zonder elkaar. Dus als een jongen of meisje goed kan leren én gelukkig wordt van techniek, sleutelen of dingen maken, laten we dan vooral niet zeggen dat er “meer in zit”. Misschien zit er namelijk precies genoeg in. En misschien noemen we dat over een paar jaar gewoon weer wat het altijd al was: een vakman.
Hebt u vragen of opmerkingen?
058 8330001, De Finnen 10, 9001 XW Grou
Op de foto: team PART Techniek
Naar overzicht
