VerTEGENwoordigers

Friesland - 07-10-2026

Column

Bouwe de Boer

Projectleider
Freonen Fan FossylFrij Fryslân
info@freonen.nl

In 2009 werd op Ameland een van de eerste energiecoöperaties van Fryslân opgericht. De energiemarkt ging open, er kwam keuzevrijheid en dus ook concurrentie. Door samen energie in te kopen, konden meer dan duizend huishoudens korting bedingen bij een groene leverancier. Jaarlijks leverde dat ruim 75.000 euro voordeel op. Geld dat niet verdween naar aandeelhouders aan de andere kant van de wereld, maar werd geïnvesteerd in de eigen gemeenschap. Onder meer in twee grote zonneparken.

Het bleek een succesformule. Overal in Fryslân ontstonden vanaf dat moment energiecoöperaties. Inmiddels zijn het er zo'n vijfenzeventig, met duizenden leden. Vrijwilligers die hun vrije avonden besteden aan ingewikkelde trajecten rond duurzame energie. Mensen die niet wachten tot een ander iets doet, maar zelf verantwoordelijkheid nemen. Voor hun dorp. Voor hun buurt. Voor de toekomst van hun kinderen.

Vooral de Provincie moedigde dat jarenlang aan. Er kwamen ondersteunende organisaties, subsidies en beleid. Terecht. Want deze initiatieven leveren meer op dan alleen stroom. Ze zorgen voor saamhorigheid, lokale investeringen, warmtenetten, nieuwe voorzieningen en vooral: verbondenheid. Mienskip in zijn zuiverste vorm.

En dan komt eind september het voorstel van het provinciebestuur om dorpsmolens te verbieden.

Je leest het goed: verbieden.

Juist de projecten waarbij inwoners samen eigenaar zijn. Juist de initiatieven met het grootste draagvlak. Juist de mensen die al jaren doen wat overheden zeggen te willen: verantwoordelijkheid nemen voor de energietransitie.

Op dat moment krijgt het woord “vertegenwoordiger” ineens een heel andere betekenis. Dan blijkt het soms ook te kunnen betekenen: ver-tegen-woordiger.

Hoe ver kun je als College van GS van de Friese bevolking afstaan van wat er leeft in dorpen en wijken? Hoe kun je jarenlang burgerinitiatieven stimuleren en vervolgens de deur dichtgooien voor een van de meest succesvolle vormen ervan?

Gerrit Hiemstra schreef al kritische woorden over de besluitvorming rond de POVI. Terecht. Want wie dorpsmolens verbiedt, verbiedt niet alleen een windmolen. Die verbiedt eigenaarschap. Betrokkenheid. Mienskip.

En dat is misschien nog wel veel schadelijker dan het tegenhouden van duurzame energie.

Columns Bouwe de Boer