Madeliefje

Friesland - 13-01-2026

Column

Sake P. Roodbergen

Een van de meest algemeen bekende planten is het Madeliefje. Friezen noemen het nietige plantje Koweblomke. De Latijnse naam is Bellis perennis. Bellis doet denken aan het Franse woord voor mooi (bij vrouwelijke zelfstandige naamwoorden): belle. In perennis zit het Franse woord voor jaar verborgen: annee. De naam verraadt dat het mooie plantje jaarrond bloeiend aan te treffen is.

De Hollandse naam Madeliefje betekent eigenlijk het liefje van de made, een aanduiding van een stuk land dat verwant is aan het Friese made = hooiland. De Friese naam Koweblomke vertelt eigenlijk dat het plantje bloeit als de koeien in de weide komen, zoals dat eertijds in ons land de gewoonte was: in het vroege voorjaar.

Het Madeliefje hoort bij de plantenfamilie van de Composieten, de samengesteldbloemigen: wat één bloem lijkt is in feite een groot aantal heel kleine, zelfstandige bloempjes, elk met een eigen stamper en enkele meeldraden. Jaarlijks wordt in de eerste weken van het nieuwe jaar landelijk een soort wedstrijd gehouden om naar bloeiende, vroege bloemplanten te zoeken: de Eindejaars Plantenjacht. Naast kleine plantjes als Vroegeling (Fries: Skroedsje), Herderstasje (Fries: Leppeltsjedief) en Kleine Veldkers (Fries: Lytse pinksterblom) is het Madeliefje een lid van deze groep van vroege flora-dwergjes. In vroegere tijden werden de groene blaadjes, vol zetmeel dankzij de koolzuurassimilatie, wel gegeten als eenvoudige groente.

Sake P. Roodbergen, Akkrum

Bronnen:

1.Blommen, de tweede Friestalige natuurgids (Bornmeer, 2013)

2. Spinnen, Wantsen en Sweefmiggen (Wijdemeer, 2023)

Columns Sake P. Roodbergen