Hazzenút (Hazelaar, Corylus avellana)
Friesland - 08-02-2024
Column
Sake P. Roodbergen
Ridende tusken It Hearrenfean en Drachten, en ek fierderop ek as men trochrydt nei Grins, sjocht de oplettende rider hjir en dêr tusken it griisdonkere fan de beamkes oan de siidkanten fan de autodyk in ljochte strúk. En as de sinne skynt kin dat sels opflamjend giel wêze: in bloeiende Hazzenút tusken de donkere Wylgen en Elzen.
Sy steane ek gauris yn boskrânen en kinne dan wol in meter as fiif heech wurde. In beam (of strúk) dy’t al yn de winter yn de bloei rekket! In beam mei katsjes lykas de Bjirk en de Els. Giele katsjes. In plant mei manlike blomkes, dy hingjende giele katsjes, dy’t op de wyn bewege, en mei froulike blomkes. Mar dy froulike binne hiel lyts, en op ôfstân net te sjen. Je moatte echt je bêst dwaan om se te finen, allinnich fan tichtebij loerend nei de tûkjes ûntdekke je se: in knopke mei helder readpearse triedsjes, de stamperkes. Ienslachtige blommen neamt de biolooch soks. (sjoch detailfoto). Mar beide geslachten sitte wol op ien beam. We hawwe it dus oer in ienhuzige beam mei ienslachtige blomkes. Itselde jildt foar de Elzebeam.
By in Wylgebeam is dat oars: dêr sitte mantsjes en wyfkes op ferskillende beammen: saneamde twahuzige planten. Dat de twa geslachten op in ferskillende plant sit komt yn de plantewrâld net sa folle foar. De aardichheid fan de Hazzenút is dy iere bloei. As ús simmergasten ûnder de fûgekls krekt nei it suden ferdwine begjint de Hazzenút mei syn iere winterske bloei. Om dy aardichheid wurdt de Hazzenút gauris yn tunen plante, gauris yn in foarm mei kronkelige tûken.
Tekst en foto’s: Sake P. Roodbergen, Akkrum
Boarne: natoergids Beammen (Utjouwerij Wijdemeer 2019)
